Forum GelderlandPraat, denk en doe mee

Blogs

  • Naar een duurzaam huis (Jan Jacob van Dijk, vlog 3)

    De volgende stap naar een duurzaam huis. Nadat ik advies van het energieloket heb gekregen, heb ik een aantal ondernemers om advies gevraagd en een offerte laten maken. Opvallend was de tegengestelde adviezen die ik van hen kreeg. Daarover vertel ik in deze vlog meer.

    Bekijk hier vlog 3

  • Naar een duurzaam huis (Jan Jacob van Dijk, vlog 2)

    Mijn tweede stap naar een duurzaam huis. Ik ben naar het energieloket @hetnieuwewonenrivierenland gegaan om hen om advies te vragen wat ik in mijn situatie kan doen om mijn huis te verduurzamen. Zij gaven mij een aantal opvallende tips. Welke dat zijn? Dat vertel ik in deze vlog.

    Bekijk hier vlog 2

     

     

     

  • Naar een duurzaam huis (Jan Jacob van Dijk, vlog 1)

    Ook ik ben bezig met verduurzaming van mijn huis. In een aantal vlogs neem ik jullie mee in wat ik zelf meemaak. Uiteraard maak ik een koppeling naar mijn werk als gedeputeerde energietransitie.

    Bekijk hier vlog 1

     

     

     

  • Wanneer komt er werkelijk ruimte binnen de toegewezen woningvoorraad voor vernieuwende initiatieven?

    Iedere provincie, zo ook Gelderland biedt vernieuwende initiatieven op het gebied van "wonen en zorg", "energie-opwekking en wonen" en "stadslandbouw en wonen" graag kansen. Zo wordt gecommuniceerd.

    Echter, zodra "wonen". in veel gevallen betekenend "bouwen", werkelijk aan de orde komt dan wordt verwezen naar de woningvoorraad van de desbetreffende gemeente waar gebouwd zou kunnen worden. In veel gevallen (de meeste) is de woningvoorraad van die gemeente, dat gedeelte wat nog vrij te vergeven is, klein tot niet bestaand. Vervolgens wijst de gemeente naar de provincie en zegt: onze handen zijn gebonden wij kunnen niet meer. De provincie geeft terug: "wij geven gemeenten een bepaalde ruimte en daar moet men het mee doen".

    Het bekende kastje en de muur.

    Waarom geen uitzonderingspositie voor die (burger)initiatieven die er werkelijk toe (gaan) doen? We willen toch met zijn allen een anders ingerichte maatschappij? We zien toch dat vele zaken anders geregeld moeten en kunnen worden? Daar doet ook de provincie toch haar stinkende best voor?

    Ons voorstel: geef werkelijk vernieuwende initiatieven de ruimte. Werkelijke ruimte. Financiële ruimte wordt natuurlijk ook op prijs gesteld, maar dat is in gevallen niet eens nodig. Ruimte om te mogen bouwen aan een nieuwe samenleving, dat is nodig en dat kan (nu nog) niet in een Vinex-wijk.

  • Rijk moet met meerjarig programma zekerheid bieden over energietransitie

    Jan Jacob van Dijk 28-09-2017 0 reacties

    Nederland staat voor de grootste verandering uit zijn geschiedenis: afscheid nemen van fossiele brandstoffen en overstappen op energiebesparing en opwekking duurzame energie. Dat kan alleen met massale steun van de bevolking. Bedrijven en burgers willen helderheid over de te behalen doelstellingen en langjarige zekerheid over de in te zetten instrumenten. Alleen dan zijn ze bereid om grote investeringen te doen.

    In bestuurlijk Nederland staat het onderwerp klimaat en energietransitie hoog op de agenda. Zo hebben de decentrale overheden bij de kabinetsformatie maar voor één onderwerp aandacht gevraagd: een duurzaam Nederland met inzet op energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptie. We vragen van het kabinet een meerjarig programma — tot 2030 — dat zekerheid biedt. Continuïteit is belangrijk voor inwoners, bedrijven en politici en bestuurders. Dat geeft zekerheid én duidelijkheid over het rendement op investeringen en helpt bij het verkrijgen van draagvlak.

    Daar passen geen subsidieregelingen bij die de markt verstoren, zoals bij woningisolatie. Keer op keer zien we dat het isoleren stopt als de subsidiepot leeg is. Bedrijven kunnen daarop hun investeringsplannen niet baseren. Een subsidie is hiervoor niet nodig, hooguit een energielening voor het financieren van de initiële kosten. Alternatief om dit soort bewezen maatregelen te stimuleren zijn fiscale instrumenten.

    Maak bijvoorbeeld de hypotheekrenteaftrek of OZB afhankelijk van het energielabel van een woning. Hoe beter het energielabel, hoe minder OZB je betaalt of hoe hoger je hypotheekrenteaftrek. Dit soort maatregelen zet huiseigenaren aan om te investeren in isolatiemaatregelen. Niet alleen betalen ze minder geld voor hun energieverbruik, ook minder voor hun hypotheek of OZB. Zonnepanelen en een zonneboiler op het dak verbeteren het label ook. Dat is winst en levert veel werkgelegenheid op voor het bedrijfsleven.

    Dan de grootverbruikerskorting. Ik begrijp dat we die voor concurrentiegevoelige bedrijfstakken hebben ingevoerd en ook daarvoor moeten handhaven. Maar de groep, die hier inmiddels gebruik van maakt, is wel erg groot. Denk aan gemeenten, ministeries, ziekenhuizen, of scholen. Momenteel werkt de korting duurzame investeringen tegen. Investeringen in de aanleg van warmtenetten zijn voor ziekenhuizen snel duurder dan voortzetting van de gasketel. Zonnepanelen op scholen verdienen zich pas na zo’n 25 jaar terug, omdat scholen nu vrijwel niets voor de via fossiele brandstoffen opgewekte energie betalen. Bouw daarom de grootverbruikerskorting voor deze groep binnen drie jaar af. Organisaties die hier direct van afzien mogen het geld dat ze 'mislopen' ontvangen als een eenmalige investeringsbijdrage. 

    Iedereen is overtuigd van het nut en de noodzaak van windmolens, maar helaas, ze zijn niet overal welkom. Zou het geen idee zijn om bijvoorbeeld de energiebelasting op lokaal geproduceerde duurzame energie terug te laten vloeien naar gemeenten? Op deze manier kunnen gemeenten inwoners meer bieden dan alleen de claim van duurzaamheid. Want met deze bonus op lokaal opgewekte duurzame energie kan de gemeente verenigingen ondersteunen of investeren in gemeenschapsvoorzieningen.

    Dit soort maatregelen leiden tot langdurig rendement op energiemaatregelen. En die helpen bij het in beweging krijgen van inwoners en bedrijven en dus bij het verkrijgen van draagvlak voor de energietransitie. Het scheppen van draagvlak is aanleiding voor overheden om regionale energiestrategieën op te stellen. Iedereen kan dan meepraten over de energietransitie en hoe die het beste in die regio's gestalte kan krijgen. Dat zal in de Achterhoek anders zijn dan op Ameland of in Amsterdam. De ruimtelijke inpassing is cruciaal en decentrale overheden gaan daar over.

    Energietransitie is geen luxe maar noodzaak, het biedt ons economisch voordeel en het voorkomt grote migratiestromen als gevolg van klimaatverandering. Decentrale overheden willen daar graag hun rol in pakken. Van het Rijk verwachten we landelijke doelen en een helder en langjarig uitvoeringsprogramma. Daarbij passen instrumenten die langdurig zijn in te zetten en zekerheid bieden op rendement. Die op hun beurt ook weer bijdragen aan regionale energiestrategieën. En die continuïteit is nu geboden.

    Jan Jacob van Dijk is gedeputeerde Energietransitie Provincie Gelderland.

  • Begrip voor veranderen én behouden van landschap

    Jan Jacob van Dijk 22-06-2017 2 reacties

    Als ik door het mooie Gelderland rijd, loop of fiets, dan ben ik altijd weer onder de indruk van de grote diversiteit van het Gelderse landschap. Bijna alle plekken in Gelderland hebben wel iets moois en zijn de moeite waard om te behouden. Daarin sta ik niet alleen: veel mensen willen het huidige landschap houden zoals het nu is. Ze voelen zich er thuis en geborgen.  

    Ons Gelderse landschap is voor een groot deel gemaakt door mensenhanden. Het is geschapen en niet spontaan ontstaan maar de vertaling van de wensen en behoeften uit het verleden.  Destijds soms omstreden, nu vaak gekoesterd. Het landschap staat niet stil maar is dynamisch en verandert met ons mee.  

    Ook nu komen er weer veel nieuwe uitdagingen op ons af. Want de samenleving verandert, de behoeftes van mensen veranderen en de noodzaak om aandacht te besteden aan het klimaat neemt toe. Als we kijken naar de uitdagingen voor de komende jaren, dan weten we dat we veel ruimte nodig hebben. Ruimte voor het versterken van dijken, aanleg van nevengeulen, plaatsen van windmolens en aanleg van zonneparken. Maar ook ruimte om te wonen en te werken.  Allemaal ontwikkelingen die tot veranderingen in het landschap zullen leiden.

    Het landschap blijft veranderen.  En hoe verbinden we die veranderingen met de wens om het landschap te behouden zoals het nu is? Dat is de grote uitdaging en daar voel ik mij kwetsbaar. Want ik heb begrip zowel voor het een, als voor het ander.

     

  • Stel dat de mensen zich in 2040 op een zelfde manier over de woningvoorraad verdelen als nu?

    De ontwikkeling van de woningmarkt is moeilijk te voorspellen. Dat geldt niet alleen voor de economische conjunctuur, die invloed uitoefent op het keuzeproces van huishoudens om te verhuizen, een woning te kopen of te huren. We hebben ook te maken met veranderende consumentenvoorkeuren, die bepalen hoe en waar mensen graag willen wonen. En steeds belangrijker wordt de demografische ontwikkeling. Hoeveel huishoudens hebben we eigenlijk in 2040. Geboorten en sterften zijn nog enigszins in te schatten, huishoudensvorming is al lastiger, maar de migratie wordt steeds meer bepaald door processen die we zelf niet meer goed in de hand hebben. Wie willen graag wonen in dit stukje Nederland en waar komen ze vandaan? Toch is het voor het ruimtelijk en woningbouwbeleid onontbeerlijk om een beeld te hebben van hoeveel huishoudens we in Gelderland moeten huisvesten, in welke woningen en woonmilieus ze zouden willen wonen en welke voorzieningen deze huishoudens vragen.

    Op het congres ‘Gelderland ziet ruimte’ houd ik de TedTalk: Maak van de woningmarkt geen pyramidespel. In deze talk werp ik een blik in de toekomst. Ik zal dat op verschillende manieren doen. Eén manier noemen we de Present Distribution. Stel dat de huishoudens in 2040, die door gezaghebbende instituten zoals het CBS wordt geprognotiseerd, zich over de woningvoorraad zouden verdelen zoals de huishoudens nu doen, welke woningen moeten we dan bijbouwen en van welke woningen hebben we er dan teveel? Ik wil nog niet veel verklappen, maar ik licht er alvast één groep uit: de senioren. En ik beperk me tot één productsegment: eengezinswoningen in de koopsector met een WOZ-waarde boven € 300.000.

    Op dit moment wonen ongeveer 22.000 senioren boven 75 jaar in een dure eengezins koopwoning. Dit is bijna 10% van de vooraad woningen in dit segment (239.000). Door de vergrijzing zal de groep senioren sterk stijgen. Wanneer deze groep dezelfde keuzen maakt als de huidige groep 75+-ers, dan stijgt de behoefte aan dure eengezins koopwoningen met 27.000! We zien dit in de bijgaande grafiek.

    En met deze stijgende woningvraag is niets mis. We zien dat de huishoudens in de leeftijd 45-65 behoorlijk afnemen, waardoor er praktisch voldoende woningen in dit segment beschikbaar zijn. Tussen 2015 en 2040 zou dit deel van de voorraad maar met 2,5% moeten groeien om alle toekomstige vragers naar een eengezinskoopwoning te bedienen. Er is geen sprake van een druk van onderaf op de voorraad eengezins koopwoningen.

    Maar wat gebeurt er als ouderen toch niet massaal in hun eengezins koopwoning willen blijven wonen?

    Niemand weet hoe ouderen in de toekomst willen wonen. Het beeld bestaat dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig willen blijven wonen, maar of ze zullen blijven kiezen voor een grote grondgebonden woning is toch de vraag. Zelfs als maar een beperkt deel van de ouderen toch zouden kiezen voor een appartement in de stad, een patiowoning in de buurt, een landgoed met vrienden, op het erf bij de kinderen of in een hofje, dan hebben we al snel woningen in dit segment teveel.

    Op basis van het vehuisgedrag van ouderen kunnen we achterhalen welke keuzen ouderen op dit moment maken. Hierover gaat mijn volgende blog.

  • Een burgerraad een idee voor provincie Gelderland?

    In gemeente Peel en Maas experimenteren ze met een burgerraad. Deze door loting samengestelde raad van burgers praten en denken mee met de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan onderwerpen als huisvesting, afval en zorg. De inbreng van de burgerraad wordt serieus genomen door de ambtenaren. Ze verwerken de ideeën in hun plannen. De gemeente ziet dit experiment als de manier om de kloof tussen inwoner (burger klinkt zo statig) en politiek te verkleinen.

    Inwoner een stem geven

    Op Forum Gelderland willen we ook de inwoners van Gelderland een stem geven om mee te denken en te praten over onderwerpen die ons raken. Ik zelf vind de motivatie “kloof verkleinen” te kort door de bocht. Dat lijkt meer op dat we een gevoel van afstand tussen jou en mij aan het oplossen zijn.

    Ik vind het meer dan logisch dat inwoners een grotere inbreng krijgen in totstandkoming van beleid. Door mee te denken en mee te praten worden er betere oplossingen gevonden voor problemen, is mijn ervaring. Waarom zou de ambtenaar (ook zo’n statig woord) het allemaal moeten weten? En waarom zou de beleidsmedewerker bij de overheid zich alleen maar moeten laten informeren door gespecialiseerde bureautjes en pas de gemeenteraad of provinciale staten laten mee praten/stemmen als het stuk al bijna helemaal af is?

    Ik heb een aantal maanden bij de gemeente Loon op Zand gewerkt. Ik verbaasde me hoe vanzelfsprekend het in die organisatie is om inwoners mee te laten denken en beslissen bij onderwerpen. Zo hadden ze een wedstrijd uitgevaardigd “het beste idee voor zorg” waarin inwoners werden opgeroepen om verbeterideeën in te brengen voor de zorg. Meer dan honderd voorstellen kwamen binnen. De inwoners gaan de komende periode in Loon op Zand stemmen welke initiatieven uitgevoerd mogen worden met hulp en geld van de gemeente.

    Burgerraad?

    Binnen de provincie Gelderland worden op dit moment ook tal van initiatieven ontwikkeld waar inwoners over kunnen meedenken en beslissen. Bijvoorbeeld bij het verdelen van subsidies. Een uitstekende ontwikkeling. Als coördinator van Forum Gelderland hoop ik de collega’s van de provincie Gelderland te inspireren om meer van dit forum gebruik te maken: om ideeën te toetsen, kennis te delen en met inwoners in gesprek te gaan over belangrijke thema’s Ik nodig jou ook van harte uit om onderwerpen en discussies te starten. Het wordt gezien.

    Wat denk jij? Moet de provincie Gelderland ook gebruik maken van een burgerraad?

  • Gelderland over tien jaar nog net zo mooi?

    Mariëlle Brink 25-04-2017 2 reacties

    Kijkend naar de natuur en het landschap, is de provincie Gelderland misschien wel de mooiste van Nederland. Ik woon zelf in Noord-Holland, waar ik vooral geniet van de zee. Het weidse uitzicht over het water, geeft mijn hoofd een frisse kijk op dingen. Het is altijd letterlijk en figuurlijk uitwaaien aan zee. Maar toch, als ik ’s morgens de provincie Gelderland inrijd, waar ik werk, kan ik genieten van de vergezichten. En van de heuvels als ik Arnhem nader. ‘Je zult maar op de fiets zitten’, denk ik altijd. Vergeleken bij Arnhem, is een fietstochtje door de duinen “een eitje”.

    Barneveld aan Zee

    Maar zie ik over tien jaar nog steeds die vergezichten als ik bij Veenendaal Gelderland inrijd? Of zie ik dan door de energietransitie overal windmolens staan op de Posbank? Rijd ik zelf of brengt de auto mij automatisch naar Arnhem? Ik houd van de zee en filosoferend over de toekomst, zou het best weleens kunnen zijn, dat de zeespiegel dan zo gestegen is, dat de dijken doorbreken en we vanzelf “Barneveld aan Zee” zien ontstaan. Een gekke gedachte? Ik weet het niet. Er zijn net zoveel doemdenkers als optimisten als het over het klimaat gaat.

    Ik benader het liever optimistisch. Als we allemaal ons steentje bijdragen aan een duurzame planeet, is Gelderland over tien jaar nog steeds een mooie provincie met veel natuur en een mooi landschap. En kan ik na een werkweek nog steeds genieten van de zee in Zandvoort of Bloemendaal, zonder dat deze dorpen onder water liggen. En ja, daar staan dan misschien wel windmolenparken die de één fraai vind en de ander echt afschuwelijk om te zien. We rijden over tien jaar misschien wel allemaal elektrisch óf we rijden helemaal niet meer zelf, dat doen de auto’s wel voor ons.

    Keuzes maken

    En als ik kijk naar de arbeidsmarkt, dan hoop ik, dat we over tien jaar echt kunnen spreken van “inclusie”; een markt waarin iedereen kan meedoen, of je nu een handicap hebt of niet. En of je nu een opleiding “programmeren” hebt gedaan of niet. Wat mij betreft, wordt het ook allemaal wat minder. Waarom praten we altijd over banen en uren? Waarom niet over gezamenlijk iets voor elkaar krijgen met zelfsturende teams waarin plek is voor ieders talent? Waarom verdelen we de welvaart niet anders? Is het creëren van banen niet ook een beetje vervuilend?

    Kies je voor het één, dan kun je niet kiezen voor iets anders. Als je investeert in recreatie, levert dit werkgelegenheid op, maar misschien ook wel een “verstoring” van het landschap. Als je investeert in het ontwikkelen van nieuwe opleidingen, heb je ook ruimte nodig om studenten te huisvesten. En als je investeert in een concurrerende internationale positie, betekent dit misschien wel meer vervuiling.

    Op Forum Gelderland praten we de komende weken over het thema “Gelderland over tien jaar”. Welke ideeën heb jij daarbij? Hoe houden we de provincie mooi en aantrekkelijk? Wat zijn de beste keuzes? Deel je mening en ideeën!

  • Niet leuker, wel duurzamer en toekomstbestendiger

    Jan Jacob van Dijk 02-02-2017 0 reacties

    Energietransitie is onontkoombaar. Draagvlak is daarbij van groot belang, maar ook lef en moed

    De afgelopen weken lopen de emoties over de plaatsing van windmolens hoog op in de gemeenteraden van Zevenaar en Zaltbommel. Daarbij komt óók de rol van de provincie aan de orde als boeman die voorbij gaat aan het gebrek aan draagvlak. Hoe zit dat nu met draagvlak en de rol van provincie en gemeentens.. Daarbij komen ook de veel fundamentelere vragen aan de orde zoals waarom we überhaupt aan de slag moeten. Waarom maakt de provincie zich zo druk om de energietransitie?

    Waarom energietransitie?

    Het klimaat verandert en de mens draagt daar stevig aan bij. Een andere manier van energie is nodig voor de toekomst van onze kinderen. Ook om minder afhankelijk te zijn van politiek instabiele landen als Rusland of gebieden in het Midden Oosten voor onze energievoorziening. Economisch gezien levert het ons voordeel op door nieuwe werkgelegenheid. En tot slot voorkomt het migratiedruk vanuit Afrika en Azië, want deze gebieden zullen als eerste te kampen krijgen met de negatieve gevolgen van de klimaatverandering.

    Aan de slag

    Al deze redenen maken dat we samen aan de slag moeten met energietransitie. In Gelderland hebben bijna alle gemeenten, de provincie en nog meer dan 100 andere organisaties het Gelders Energie akkoord getekend. Afspraken over energiebesparing, duurzame energieopwekking en meer duurzame mobiliteit maken deel uit van dit akkoord. Ook landelijk hebben provincies afspraken gemaakt met het rijk voor het realiseren van 230,5 megawatt wind op land. Een afspraak die we moeten, willen én zullen uitvoeren. Die staat niet ter discussie.

    Geen verplichting

    Daarbij lopen we tegen de bepaling uit de Elektriciteitswet aan die provincies verplicht om inpassingsplannen op te stellen als gemeentes niet willen meewerken. Die bepaling leidt tot vervelende situaties omdat we gemeenten moeten overrulen. Daar wil ik van af want we zijn allemaal overtuigd van de noodzaak om er wat aan te doen.. Maar dat vraagt ook om serieus werk te maken van energietransitie.

    Wel lef en moed

    En serieus werk maken van energietransitie vraagt van overheden moed en lef. Want we moeten aan nu aan de slag om in 2050 energieneutraal te zijn. En daarvoor hebben we zonnepanelen, windparken en biovergisters nodig. En ja, draagvlak onder de bevolking is daarvoor van groot belang. Onze aanpak is daar ook op gericht: samen met de bevolking de keuzes maken. Maar we zullen moeten wennen aan ingrepen in het landschap. En we willen overlast voorkomen, maar soms zal dat niet helemaal lukken. Dat doet pijn, voor de burger, maar ook voor ons. We kunnen het niet altijd voorkomen.

    Niet leuk

    Dus moeten we eerlijk zijn over de gevolgen van keuzes die we moeten maken, de ingrepen die daarvoor nodig zijn en en de overlast die dat op kan leveren.. Het vraagt lef om die gesprekken aan te gaan en moed om mensen in de ogen te kijken. Maar dat is wel de consequentie van de wens om ons comfort te behouden en het klimaat niet verder te verslechteren. Daar kunnen we niet van weglopen.

    We kunnen het niet leuker maken, wel duurzamer en toekomstbestendiger

    Jan Jacob van Dijk

    Gedeputeerde Energietransitie provincie Gelderland