Lezen is geen fijnzinnige hobby, maar een mensenrecht

Daphne Seegers 19-06-2020
7484 keer bekeken 0 reacties

Op deze nieuwspagina delen we nieuwsbericht over alles wat te maken heeft met de aanpak van laaggeletterdheid. Om te laten zien hoeveel mooie intitiatieven er zijn maar óók om om het belang hiervan te onderstrepen.

Bron: Volkskrant.nl. Het is vreselijk!’ hoorde ik Gijsbert Stoet roepen, in radioprogramma De Taalstaat. ‘Wij doen het in Nederland héél, ‘héél slecht met lezen. We donderen internationaal naar beneden, in de PISA-onderzoeken!’

Er klonk weinig wetenschappelijke distantie door in de noodkreet van de hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Essex, en dat verwarmde mijn hart.

Ook ik was vorig jaar stomverbaasd dat niet heel het land in shock schoot toen bekend werd dat een kwart van de Nederlandse pubers laaggeletterd is, merendeels jongens. Ze kunnen het simpelste berichtje, de eenvoudigste instructie niet begrijpen. Ik verwachtte dat leraren, maar ook economen en ondernemers zich waren doodgeschrokken en dat onze onderwijsminister een noodscenario zou lanceren. Maar het bleef akelig stil, ook toen de Onderwijsinspectie alarm sloeg.

Hè, weer zo’n doemdenkerig onderzoek, hoorde ik in mijn omgeving. Zó negatief. En: ach, jongeren zijn nu eenmaal meer gericht op beeld tegenwoordig. En deze: je houdt toch altijd een groep die slecht presteert? Ja. Een kwart, dus.

Misschien dat Nederland wakker schrikt, nu uit onderzoek van Stoet en zijn collega David Geary blijkt dat de achteruit kachelende leesvaardigheid niet alleen speelt aan de onderkant van de samenleving maar ook de elite raakt.

Internationaal gaan steeds minder jongens naar universiteiten of hogescholen. In de OESO-landen is nu 45 procent van de universitaire studenten man. De universiteit wordt een vrouw. Een belangrijke oorzaak, ontdekten de onderzoekers, is de afnemende leesvaardigheid van jongens.

De onderzoekers koppelden PISA-resultaten van leesvaardigheid van 15-jarigen aan data over hun deelname aan het hoger onderwijs. Jongens lezen gemiddeld niet goed, slechter dan meisjes. Dat maakt studeren voor hen lastig, óók bètavakken of bedrijfskunde. Voor elke studie is leesvaardigheid vereist.

De daling begon eind jaren negentig en zal volgens de onderzoekers doorzetten. Nu nog zijn er landen als Zuid-Korea met meer mannelijke dan vrouwelijke studenten, maar dat komt doordat ze daar studeren voor meisjes niet nodig vinden. Ook deze meisjes lezen beter dan de jongens.

Modern onderwijs past meisjes als een handschoen. De nadruk ligt op wat zij goed kunnen: communiceren, zelfstandig werken en plannen. Jongens kunnen vaardigheden waarin zij uitblinken, zoals ruimtelijk inzicht en knutselen, amper tonen. Ook, zegt Stoet in een interview in NRC Handelsblad, hebben we het kinderen te makkelijk gemaakt om lezen te vermijden; er is bezuinigd op (school)bibliotheken en vluchtig lezen op de iPad werd gestimuleerd.

Hoe kunnen we de ramp keren? Wie meer leest gaat het leuker vinden en wordt er beter in. Liefde voor mooie boeken overdragen, roepen dat lezen heerlijk is, dat verhalen je wereld vergoten – ik zal het altijd blijven doen, maar het is te weinig. Je zult altijd kinderen houden die lezen stom vinden en nooit vrijwillig een boek pakken. Ook die moeten leren lezen.

Dat kan best. Vrijwel ieder kind kan leren lezen. Maar het lukt alleen met goed leesonderwijs: effectieve leesmethodes, goede uitleg en instructie en veel geconcentreerd oefenen. Niet door zelfwerkzaamheid op de iPad, op rumoerige leerpleinen.

Lezen is geen fijnzinnige hobby, maar een mensenrecht. Kinderen ongeletterd houden is zoiets als hen uithongeren. Wie niet goed kan lezen is buitengesloten van de samenleving. Hoe sluizen we al die kennis, uit voortreffelijk onderzoek, eindelijk eens door naar het onderwijs, via de pabo’s? Er is geen tijd te verliezen.

Afbeeldingen

Twitter

0  reacties

Cookie-instellingen